विरुद्धार्थी शब्द

विरुद्धार्थी शब्दाने तोच गुणधर्म त्याच पातळीवर उलटा केला पाहिजे. चुकीचे पर्याय बहुतेक वेळा केवळ नकारात्मक छटेचे असंबद्ध शब्द असतात.

1. थेट विरुद्धार्थी. transparent ↔ opaque, barren ↔ fertile, benevolent ↔ malevolent, frugal ↔ extravagant.
2. उपसर्गाने बनणारे विरुद्धार्थी. un-, in-, im-, dis-, mis-, non-, ir- — पण भाषेने प्रत्यक्षात तशी जोडी बनवली असेल तरच.
3. श्रेणीबद्ध व निरपेक्ष शब्द. hot आणि cold यांच्यामध्ये warm व cool येतात; परीक्षेला टोकाचा शब्द हवा असतो, मधला नाही. alive आणि dead यांच्यामध्ये मात्र काहीच नाही.
4. संदर्भानुसार विरुद्धार्थी. "a light load" मध्ये विरुद्धार्थी heavy, तर "a light room" मध्ये dark. पर्याय निवडण्यापूर्वी पुढचे नाम वाचा.

सर्वात सामान्य चूक म्हणजे उपसर्गावर विश्वास ठेवणे. इंग्रजीत विरुद्धार्थी वाटणाऱ्या पण प्रत्यक्षात नसलेल्या अनेक जोड्या आहेत: invaluable म्हणजे अनमोल, निरुपयोगी नव्हे; inflammable म्हणजे सहज पेट घेणारे, म्हणजे flammable सारखेच; infamous म्हणजे कुप्रसिद्ध, अप्रसिद्ध नव्हे; ingenious म्हणजे चतुर, तर ingenuous म्हणजे भोळा.

तपासण्याची पद्धत: मूळ शब्द व तुमचे उत्तर एकाच वाक्यात म्हणून पाहा — "The glass is not transparent; it is opaque." हे वाक्य विषय बदलल्यासारखे न वाटता खरा विरोध दाखवत असेल, तर पर्याय बरोबर आहे.

तोच गुणधर्म त्याच पातळीवर उलटा करा · मधला नव्हे, टोकाचा शब्द घ्या · उपसर्गावर विश्वास ठेवू नका: invaluable = अनमोल, inflammable = सहज पेट घेणारे, infamous = कुप्रसिद्ध · संदर्भ ठरवतो (light load → heavy, light room → dark)

"Transparent" चा विरुद्धार्थी शब्द निवडा. पर्याय: coloured / opaque / invisible / fragile. → opaque. "Transparent" म्हणजे प्रकाश आरपार जाणारे, म्हणून विरुद्धार्थी शब्द प्रकाश आरपार न जाणारा हवा — तोच "opaque". पडताळणी: "coloured" गुणधर्म बदलून रंगाकडे जातो, "invisible" पूर्णपणे वेगळ्या पातळीवरचा आहे, आणि "fragile" टिकाऊपणाबद्दल आहे. तोच गुणधर्म उलटा करणारा पर्याय एकच आहे.