उभयान्वयी अव्यये (Conjunctions)

उभयान्वयी अव्यय वाक्याचे दोन भाग जोडते. परीक्षेत तपासले जाते ते दोनच मुद्दे — योग्य जोडीदार वापरला का, आणि तो एकच ठेवला का.

1. जोडीने येणारी अव्यये. ही ठरलेल्या जोड्यांतच येतात: either…or, neither…nor, not only…but also, both…and, whether…or, such…that, so…that, scarcely…when, hardly…when, no sooner…than. जोड्या मिसळू नका (neither…or चूक आहे).
2. जोडीनंतर समान रचना. पहिल्या भागानंतर जे येते तसेच दुसऱ्या भागानंतरही यावे: "He is not only a writer but also a teacher" — नामापुढे नाम, क्रियापदापुढे क्रियापद.
3. विरोध व कारण दर्शवणारी गौण अव्यये. although / though / even though ही विरोध दाखवतात; because / since / as ही कारण देतात; so / therefore ही परिणाम सांगतात.
4. विशेष अव्यये. unless मध्येच "जर नाही" हा अर्थ असल्याने त्यासोबत पुन्हा "not" येत नाही; lest नंतर "should" येते; until काळाबद्दल, तर unless अटीबद्दल आहे.

सर्वात सामान्य चूक — आणि ती स्पष्टपणे मराठी-हिंदीतून उतरलेली आहे — म्हणजे दोन जोडशब्द वापरणे: "Although he was tired, but he worked", "Because it rained, so we stayed indoors". मराठीत "जरी…तरी" व "कारण…म्हणून" या जोड्या बरोबर आहेत. इंग्रजीत मात्र एका सांध्याला एकच जोडशब्द चालतो — गौण अव्यय ठेवा आणि दुसरा शब्द काढून टाका: "Although he was tired, he worked."

ओळखण्याची युक्ती: वाक्य लिहून झाल्यावर दोन उपवाक्यांमधले जोडशब्द मोजा. दोन असतील, तर त्यांतील एक काढावाच लागतो.

ठरलेल्या जोड्या: either–or, neither–nor, not only–but also, no sooner–than, hardly–when, so–that · एका सांध्याला एकच जोडशब्द: "Although … , he worked" (but नाही), "Because … , we stayed" (so नाही) · unless मध्येच "जर नाही" हा अर्थ आहे

चूक ओळखा: "Although he had studied hard, but he could not clear the prelims." → वाक्याची सुरुवात आधीच "Although" ने झाली आहे, म्हणून "but" हा त्याच सांध्यासाठीचा दुसरा जोडशब्द ठरतो. बरोबर वाक्य: "Although he had studied hard, he could not clear the prelims." पडताळणी: दोन्हींपैकी कोणताही एक जोडशब्द स्वतंत्रपणे चालतो — "He had studied hard, but he could not clear the prelims." असेही लिहिता येते. चालत नाही ते फक्त दोन्ही एकत्र वापरणे.