मिश्रणाचा नियम

मिश्रणाचा नियम एकाच प्रश्नाचे उत्तर देतो: दिलेली सरासरी मिळण्यासाठी दोन गोष्टी कोणत्या प्रमाणात मिसळाव्यात?

स्वस्ताचे प्रमाण : महागाचे प्रमाण = (महाग − सरासरी) : (सरासरी − स्वस्त)

फुली नीट पाहा: स्वस्त राशीची जोडी महाग बाजूच्या फरकाशी लागते. हीच फुली म्हणजे संपूर्ण नियम आणि ती उलटी लावणे ही या विषयातील सर्वात सामान्य चूक आहे. एका सेकंदाची तपासणी: ज्याचे प्रमाण जास्त असेल, त्याच्या किमतीच्या मिश्रणाची किंमत नेहमी जवळ असते.

यातून तीन प्रकार निघतात:

1. दोन किमतींचा माल. नियम थेट लावा.
2. पाणी मिसळणे. पाणी फुकट, म्हणून त्याची "किंमत" ०. दूध : पाणी = (हवी किंमत − ०) : (दुधाची किंमत − हवी किंमत).
3. पाणी घालून दूध-पाण्याचे प्रमाण बदलणे. दुधाचे प्रमाण बदलत नाही — दूध किती ते काढा, नव्या प्रमाणासाठी किती पाणी हवे ते काढा आणि आधीच असलेले पाणी वजा करा.

चौथा प्रकार म्हणजे वारंवार बदल: व्ही लिटर भरलेल्या भांड्यातून क्ष लिटर काढून तेवढेच पाणी घालणे न वेळा केल्यास शिल्लक दूध व्ही(१ − क्ष/व्ही)^न एवढे उरते. ही वजाबाकी नसून घात आहे — नंतरच्या खेपांमध्ये आधी घातलेले पाणीही बाहेर जाते.

स्वस्त : महाग = (महाग − सरासरी) : (सरासरी − स्वस्त) · पाण्याची किंमत ० · वारंवार बदल: शिल्लक दूध = व्ही(१ − क्ष/व्ही)^न

₹३० प्रति किलो व ₹४५ प्रति किलो हे तांदूळ कोणत्या प्रमाणात मिसळल्यास मिश्रणाची किंमत ₹३५ प्रति किलो होईल? → स्वस्त : महाग = (४५ − ३५) : (३५ − ३०) = १० : ५ = २ : १. पडताळणी: ₹३० चे २ किलो = ₹६० व ₹४५ चा १ किलो = ₹४५, म्हणजे ३ किलोला ₹१०५, म्हणजेच किलोला ₹३५. शिवाय ₹३५ ही किंमत ₹४५ पेक्षा ₹३० च्या जवळ आहे आणि स्वस्त तांदूळच जास्त घेतला आहे.