सामग्री विश्लेषण (तक्ते)

सामग्री विश्लेषणाचा संच म्हणजे एक तक्ता व त्यावरचे चार-पाच प्रश्न. गणित सोपे असते — बेरीज, सरासरी, गुणोत्तर, टक्केवारी. गुण जातात ते चुकीची ओळ किंवा स्तंभ वाचल्याने, आणि टक्केवारीसाठी चुकीचा आधार घेतल्याने.

विचारल्या जाणाऱ्या चार गोष्टी:

1. एका ओळीची किंवा स्तंभाची बेरीज. फक्त मिळवा — आणि "इतर" हे शीर्ष वगळू नका.
2. सरासरी = बेरीज ÷ नोंदींची संख्या. नोंदी मोजा, पाचच आहेत असे गृहीत धरू नका.
3. दोन नोंदींचे गुणोत्तर — दोन्हींना त्यांच्या मसाविने भागा आणि प्रश्नाने विचारलेला क्रम कायम ठेवा.
4. टक्केवारी. याचे दोन प्रकार आहेत आणि इथेच विषय जिंकला जातो:

• एकूणातील वाटा: भाग × १०० ÷ एकूण. आधार एकूण.
• वाढ किंवा घट: (नवीन − जुने) × १०० ÷ जुने. आधार आधीचे मूल्य, नंतरचे कधीच नाही.

सर्वात सामान्य चूक म्हणजे शेकडा वाढीसाठी चुकीचा आधार घेणे. "उत्पादन २५० वरून ३०० झाले, ती किती टक्के वाढ?" याचे उत्तर ५० × १००/२५० = २०% आहे, ५० × १००/३०० = १६.६७% नाही. हे दोन्ही आकडे पर्यायांत छापलेले असतात. लक्षात ठेवा: बदल नेहमी सुरुवातीच्या मूल्याच्या तुलनेत मोजतात.

आकडेमोडीआधी प्रश्नातील ओळीचे नाव व वर्ष अधोरेखित करा. सामग्री विश्लेषणातील जवळपास प्रत्येक चुकीचे उत्तर हे चुकीच्या आकड्यावर केलेली बरोबर आकडेमोड असते.

सरासरी = बेरीज/नोंदींची संख्या · वाटा% = भाग × १००/एकूण · वाढ% = (नवीन − जुने) × १००/जुने · गुणोत्तर: दोन्हींना मसाविने भागा

एका तक्त्यात सन २०१९ मधील उत्पादन २५० लाख टन व सन २०२२ मधील ३०० लाख टन दाखवले आहे. ती किती टक्के वाढ झाली? → वाढ = ३०० − २५० = ५०, आणि ती आधीच्या मूल्यावर घ्यायची: ५० × १०० ÷ २५० = २०%. पडताळणी: ५० हा २५० चा एक पंचमांश आहे, आणि एक पंचमांश म्हणजे २०%. आधार ३०० घेतल्यास १६.६७% येते, जे वेगळ्याच प्रश्नाचे उत्तर आहे — "सन २०१९ चा आकडा सन २०२२ पेक्षा किती टक्के कमी होता?"