दिनदर्शिका

संपूर्ण विषय एकाच कल्पनेवर चालतो: पूर्ण आठवडे काढून टाकल्यावर उरणाऱ्या दिवसांना विषम दिवस म्हणतात.

• साधारण वर्षात ३६५ दिवस = ५२ आठवडे + १ विषम दिवस.
• लीप वर्षात ३६६ दिवस = ५२ आठवडे + २ विषम दिवस.
• १०० वर्षांचे ५ विषम दिवस, २०० वर्षांचे ३, ३०० वर्षांचे १ आणि ४०० वर्षांचे ०.

लीप वर्षाची कसोटी: ४ ने भाग जाणारे — पण शतकवर्ष असेल तर त्याला ४०० ने भाग जायला हवा. म्हणून सन २००० लीप वर्ष होते, पण १९०० व २१०० नाहीत. हाच अपवाद या विषयातील सर्वात सामान्य चुकीचे कारण आहे; उमेदवार १९०० ला लीप वर्ष मोजतात आणि उत्तर एका दिवसाने चुकते.

तीन प्रकार:

1. अमुक तारखेला कोणता वार होता? माहीत असलेली तारीख व विचारलेली तारीख यांच्यातील विषम दिवस मोजा आणि तेवढे वार पुढे सरका.
2. वर्षाचा न वा दिवस कोणती तारीख? महिन्यांचे दिवस (३१, २८ किंवा २९, ३१, ३०, ३१, ३०, ३१, ३१, ३०, ३१, ३०, ३१) न ओलांडेपर्यंत मिळवत जा.
3. कोणत्या वर्षाची दिनदर्शिका पुन्हा तशीच येईल? मधल्या काळातील विषम दिवसांची बेरीज ७ च्या पटीत असावी लागते आणि दोन्ही वर्षे एकाच प्रकारची (साधारण किंवा लीप) असावी लागतात.

पहिल्या प्रकारासाठी मोजणीचा नियम: एका तारखेपासून पुढच्या वर्षीच्या त्याच तारखेपर्यंतच्या काळात २९ फेब्रुवारी येत असेल, तर ३६६ दिवस होतात, म्हणून वार १ ने नव्हे तर २ ने पुढे सरकतो.

साधारण वर्ष १ विषम दिवस · लीप वर्ष २ · १०० वर्षे ५, २०० वर्षे ३, ३०० वर्षे १, ४०० वर्षे ० · लीप = ४ ने, शतकवर्ष ४०० ने · विषम दिवस ० = रविवार … ६ = शनिवार

१५ ऑगस्ट १९४७ रोजी शुक्रवार होता. १५ ऑगस्ट १९४८ रोजी कोणता वार होता? → या एका वर्षाच्या काळात २९ फेब्रुवारी १९४८ येते, म्हणून ३६६ दिवस = ५२ आठवडे + २ विषम दिवस. शुक्रवार + २ = रविवार. पडताळणी: १९४८ लीप वर्ष नसते तर काळ ३६५ दिवसांचा होऊन उत्तर शनिवार आले असते — लीप दिवसामुळे नेमका एक वार जास्त सरकतो.